ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh, San Francisco Fed'in düzenlediği verimlilik ve istihdam konferansında yapay zekânın ekonomideki olası etkilerine dair üç farklı senaryo paylaştı; bu senaryolar arasında devasa sermaye yatırımlarının beklentiyi karşılayamaması ve hisse değerlemelerinde sert düşüş yaşanması da yer alıyor. Aynı gün Frankfurt'ta konuşan Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkan Yardımcısı Boris Vujcic ise yatırımcı algısındaki olası bir bozulmanın piyasalarda ani yeniden fiyatlamayı ve büyük kayıpları tetikleyebileceği uyarısında bulundu. Dünyanın en büyük iki merkez bankasından eş zamanlı gelen bu açıklamalar, küresel teknoloji hisseleri ve gelişmekte olan ülke piyasaları açısından yapay zekâ fiyatlamalarının merkez bankalarının radarında olduğunu ortaya koyuyor.
Piyasalarda Neler Hareketlendi?
Küresel finans piyasalarında teknoloji ve yapay zekâ odaklı şirketlerin değerlemeleri, ABD ve Avrupa merkez bankalarının üst düzey yöneticilerinden gelen açıklamalarla yeniden gündemin ilk sırasına yerleşti. Özellikle ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'yi kazanmasının ardından yapay zekâ teknolojilerine daha sıkı denetim getirilebileceği beklentisi teknoloji hisselerinde düşüşlere yol açtı. Geçen hafta Nvidia CEO'su Jensen Huang'ı koltuğundan eden skandal da yatırımcıların yapay zekâ harcamalarının geri dönüşüne ilişkin sorgulamalarını hızlandırdı.
Piyasalardaki bu dalgalanma ortamında Bloomberght'nin aktardığı konuşmasında Fed Başkanı Kevin Warsh, yapay zekânın yaygınlaşmasıyla birlikte önümüzdeki birkaç yılda karşılaşılabilecek ekonomik olasılıkları masaya yatırdı. Türkiye'deki yatırımcılar açısından da küresel risk iştahını ve teknoloji fonlarının performansını doğrudan etkileyen bu başlıklar, merkez bankalarının para politikası dışındaki finansal istikrar risklerini nasıl değerlendirdiğini gösteriyor.
Hareketin Arkasındaki Nedenler
Merkez bankalarının yapay zekâyı mercek altına almasının temelinde, rekor seviyelere ulaşan sermaye harcamaları ile gerçekleşen verimlilik artışı arasındaki denge arayışı yatıyor. Warsh, 1930'lardan bu yana araştırma çabalarının 20 kattan fazla artmasına karşın araştırma verimliliğinin gerilediğini, bu durumun uzun yıllar seküler durgunluk (uzun süreli düşük ekonomik büyüme) tartışmalarını beslediğini hatırlattı. Yapay zekânın elektrik veya transistör gibi geçmiş teknolojilerden farkı, yeni fikir üretimini doğrudan otomatikleştirme potansiyeli taşıması.
Ancak Avrupa cephesinde tablo daha çok finansal istikrar riskleri üzerinden okunuyor. NTV Haber'in derlediği açıklamalarda ECB Başkan Yardımcısı Boris Vujcic, Frankfurt'taki 29. Euro Finance Week konferansında 21 üyeli Euro Bölgesi'ndeki yatırım fonlarının yapay zekâ sektörüne giderek daha fazla açık hale geldiğine dikkat çekti. Vujcic'e göre, yapay zekâ anlatısının yeniden değerlendirilmesi bölge piyasaları için ciddi bir çöküş riski barındırıyor.

Öne Çıkan Rakamlar ve Senaryolar
Fed Yönetim Kurulu çalışanlarının hazırladığı çerçeveyi paylaşan Kevin Warsh, yapay zekânın ABD ekonomisi ve işgücü piyasası üzerindeki olası sonuçlarını üç başlıkta topladı:
- Birinci Senaryo (Geniş Tabanlı Refah): Yapay zekâ verimliliği artırıyor, kazanımlar hem çalışanlar hem de sermaye sahipleri arasında paylaşılıyor. Reel gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) uzun vadeli ortalamasının üzerinde kalıcı büyürken ekonomi tam istihdama yakın seyrediyor.
- İkinci Senaryo (İstihdamsız Büyüme): Otomasyon çalışanları desteklemek yerine onların yerini alıyor. GSYH büyümesi ortalamanın üzerine çıksa da işgücü piyasasındaki uyum sorunları işsizlik oranını tam istihdam seviyesinin üzerine taşıyor.
- Üçüncü Senaryo (Beklenti Kaybı ve Piyasa Düzeltmesi): Büyük sermaye yatırımları beklenen getiriyi sağlamıyor. Yükselişin ardından hisse senedi değerlemeleri geriliyor, ekonomik yavaşlama ve işsizlikte daha belirgin bir artış yaşanıyor.
Diğer yanda Vujcic'in paylaştığı halka arz verileri piyasadaki ısınmanın boyutunu ortaya koyuyor. Halka arz hacimlerinin ABD gayrisafi yurt içi hasılasına oranının 1990'ların sonundaki dot-com patlamasının zirve seviyelerini aşma yolunda olduğunu vurgulayan Vujcic, bu tür artışların tarihsel olarak piyasa zirveleriyle örtüştüğünü ve aşırı yatırımcı iyimserliği riskine işaret ettiğini belirtti.
Analistler ve Merkez Bankaları Neyi İzliyor?
Para politikası yapıcıları, teknoloji devlerinin açıkladığı devasa yatırım bütçelerinin bilançolara kârlılık ve makroekonomik verimlilik olarak dönüp dönmeyeceğini izliyor. Warsh, Fed'in rolünün bu teknolojinin savunucusu ya da karşıtı olmak değil, yaygın benimsenmenin yaratacağı ekonomik sonuçlara hazırlıklı olmak olduğunu vurguladı. Ayrıca yapay zekânın kötü niyetli aktörler tarafından kullanılma ihtimaline karşı kritik altyapıların kırılganlıkları da yakından takip ediliyor.
Yatırımcılar tarafında ise ABD'de Kongre dengelerinin değişmesiyle gündeme gelebilecek olası regülasyonlar ve şirket içi yönetim krizlerinin sektör geneline yayılıp yayılmayacağı en önemli risk başlıkları arasında yer alıyor. Özellikle Euro Bölgesi'ndeki fonların teknoloji hisselerindeki yoğunlaşması, olası bir satış dalgasının küresel borsalara sıçrama ihtimalini artırıyor.
Sırada Ne Var?
Piyasaların gözü bu hafta Wall Street'te gerçekleşecek kritik bir halka arza çevrilmiş durumda. Yapay zekâ şirketi Anthropic'in hisselerinin Perşembe günü Wall Street'te işlem görmeye başlaması bekleniyor. Tarihin en büyük ikinci halka arzı olabileceği öngörülen bu işlemin performansı, yatırımcıların yapay zekâ değerlemelerine olan iştahını test edecek ilk somut gösterge olacak. Fed kanadında ise yönetim kurulu çalışanlarının yapay zekâ senaryoları üzerindeki teknik çalışmaları ve verimlilik verilerinin istihdam üzerindeki yansımaları izlenmeye devam edilecek.
Sıkça Sorulan Sorular
Fed Başkanı Kevin Warsh yapay zekâ hakkında ne söyledi?
Fed Başkanı Kevin Warsh, San Francisco Fed konferansında yapay zekânın fikir üretimini hızlandırarak büyümeyi artırabileceğini ancak işsizlik artışı veya yatırımların beklentiyi karşılayamamasıyla hisse değerlemelerinde düşüş gibi riskli senaryoların da masada olduğunu belirtti.
Avrupa Merkez Bankası yapay zekâ piyasaları için neden uyarı yaptı?
ECB Başkan Yardımcısı Boris Vujcic, Euro Bölgesi'ndeki yatırım fonlarının yapay zekâ sektörüne yüksek oranda açık olduğunu ve yatırımcı güveninin bozulması halinde piyasalarda ani yeniden fiyatlama ve ciddi değer kayıpları yaşanabileceğini açıkladı.
Anthropic halka arzı ne zaman gerçekleşecek?
Yapay zekâ şirketi Anthropic'in hisselerinin Perşembe günü Wall Street'te işlem görmeye başlaması bekleniyor ve bu işlemin tarihin en büyük ikinci halka arzı olabileceği öngörülüyor.
Yapay zekâ hisselerindeki son düşüşün nedenleri neler?
ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'yi kazanmasının ardından sektöre daha sıkı denetim gelebileceği endişeleri ve Nvidia CEO'su Jensen Huang'ı koltuğundan eden skandal, yatırımcıların yüksek harcamaları sorgulamasına ve piyasa düşüşlerine yol açtı.

