Son güncelleme: 15.06.2026 08:44
Ankara kulislerinde harita, plaka ve il adı aynı masanın üzerine konmuş durumda. Türkiye’de 81 olan il sayısını 106’ya çıkarabilecek düzenleme için hazırlık başlatıldığı, ancak henüz TBMM’ye sunulmuş resmi bir kanun teklifinin bulunmadığı aktarılıyor. Gündemdeki çalışma, nüfusu ve ekonomik ağırlığıyla çevresinde merkez haline gelen 25 ilçeyi kapsıyor. Bu nedenle mesele sadece tabelanın değişmesi değil; yerel yönetimden ulaşıma, plaka kodundan komşu il sınırlarına kadar geniş bir idari sonuç doğurabilir.
Olaylar nasıl gelişti?
Yeni il tartışması, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin 2023’te dile getirdiği “100. Yılda 100 il, 1000 ilçe” çıkışından sonra siyasi gündemde kalmaya devam etti. Kaynak metinlere göre AK Parti’nin de destek verdiği proje için seçimlerden önce adım atılması bekleniyor.
Çalışmanın merkezinde en az 100 bin nüfus, mevcut il merkezine en az 30 kilometre uzaklık, ekonomik gelişmişlik ve ulaşım altyapısı gibi ölçütler var. Bu ölçütler, il statüsünün yalnızca nüfus kalabalığıyla değil, ilçenin kendi bölgesinde ne kadar bağımsız bir merkez gibi çalıştığıyla da ilgili olduğunu gösteriyor.
Listede Alanya, Tarsus, Çorlu, İnegöl, Siverek, Manavgat, İskenderun, Fethiye, Akhisar, Edremit, Ereğli, Erciş, Bandırma, Cizre, Nazilli, Lüleburgaz, Ergani, Kahta, Ünye, Kozan, Elbistan, Polatlı, Midyat ve Yüksekova yer alıyor. Aynı isimli iki Ereğli nedeniyle liste ilk bakışta bile teknik bir sorun taşıyor.
25 ilçede toplam 3 milyon 535 bin 454 kişinin yaşadığı belirtiliyor. Alanya’nın yaklaşık 372 bin, Tarsus’un ise 358 bin nüfusuyla bazı mevcut illerden daha kalabalık olması, düzenlemenin neden yeniden gündeme geldiğini anlatan en somut veri.
Arka plandaki gerçek
Türkiye’de ilçelerin il yapılması yeni bir uygulama değil. 1989’da Aksaray ile başlayan süreç 1999’a kadar sürmüş, il sayısı 67’den 81’e yükselmişti. Bugünkü hazırlığın farkı, tek tek değil daha geniş bir paket halinde konuşulması.
İl olmak, bir ilçenin yerel idarede daha güçlü temsil edilmesi anlamına gelebilir. Valilik, il müdürlükleri, yeni idari birimler ve hizmet planlaması gibi başlıklar gündeme gelir. Bunun karşılığında sınırların, bağlı belde ve ilçelerin, bütçe paylaşımının ve plaka sıralamasının yeniden düzenlenmesi gerekir.
Antalya ve Balıkesir’den ikişer yeni il çıkabileceği bilgisi, büyükşehirlerin idari ağırlığının da değişebileceğini gösteriyor. Denizli Haber’in aktardığı bölgesel örnekte, Nazilli ve Fethiye’nin il olması halinde Denizli’nin komşuluk ilişkilerinin bile değişebileceği belirtiliyor; ancak hangi yerleşimlerin yeni illere bağlanacağı bilinmiyor.
Sesler ve görüşler
Bu dosyada öne çıkan siyasi dayanak, Bahçeli’nin 2023’teki sözleri. Kısa Dalga’nın aktardığı ifadede Bahçeli, yeni idari yapı fikrini şu cümleyle tarif ediyor:
Yeni yüzyılda, 100 il, 1000 ilçeden müteşekkil idari yapısıyla gücüne güç katmış bir Türkiye’yi inşa ve ihya etmemiz mümkündür...
Kaynaklarda resmi teklifin henüz Meclis’e sunulmadığı özellikle vurgulanıyor. Bu nedenle listede yer alan ilçeler için kesinleşmiş il statüsünden değil, hazırlığı sürdüğü belirtilen bir düzenleme ihtimalinden söz etmek gerekiyor.
Yerel düzeyde iki başlık daha öne çıkıyor: Ereğli adı ve 100 numaralı plaka. Zonguldak Ereğli ile Konya Ereğli’nin ikisinin de il yapılması halinde resmi kayıtlarda isim karışıklığı doğabileceği, iki ilçeden birinin adının değişmesinin gündeme gelebileceği aktarılıyor.
Resmin tamamı
Plaka tartışması sembolik görünse de yerel kimlik açısından güçlü bir mesele. Yeni illere 82’den başlayarak plaka verilmesi beklenirken, kaynaklarda hiçbir aday ilçenin 100 numaralı plakayı almak istemediği bilgisi yer alıyor. Cumhuriyetin yüzüncü yılıyla ilişkilenen bu numara, yasa hazırlığında teknik olduğu kadar psikolojik bir başlık haline gelmiş durumda.
Okur açısından en yakın etki, resmi işlemlerde ve yerel hizmetlerde görülebilir. İl statüsü değişirse nüfus, tapu, vergi, emniyet, eğitim ve sağlık gibi hizmetlerin örgütlenmesi de yeni idari yapıya göre şekillenebilir. Bu tür değişiklikler yasalaşmadan uygulanmaz; bu yüzden bugün için vatandaşın yapması gereken bir başvuru ya da işlem yok.
Ekonomik açıdan bakıldığında, Alanya, Tarsus, Çorlu, İnegöl ve İskenderun gibi üretim, turizm ya da sanayi gücü olan ilçelerin listede öne çıkması tesadüf değil. Bu yerler zaten çevre ilçeler için çekim merkezi gibi çalışıyor; il statüsü, mevcut fiili ağırlığın idari karşılığını oluşturabilir.
Bundan sonra ne bekleniyor?
Kaynaklarda teyit edilen en net nokta şu: Hazırlık var, ancak Meclis’e sunulmuş resmi kanun teklifi yok. Sürecin kesinleşmesi için teklif metninin TBMM’ye gelmesi, komisyonda ve Genel Kurul’da değerlendirilmesi gerekir.
Teklif sunulduğunda üç konu netleşecek: Hangi ilçeler listede kalacak, yeni illere hangi yerleşimler bağlanacak ve plaka ile isim sorunları nasıl çözülecek. O aşamaya kadar 25 ilçe listesi, güçlü bir siyasi ve idari hazırlık başlığı olarak okunmalı.
Sık sorulan sorular
Hangi ilçeler il olacak?
Kaynaklarda adı geçen 25 ilçe arasında Alanya, Tarsus, Çorlu, İnegöl, Siverek, Manavgat, İskenderun, Fethiye, Akhisar, Edremit, iki Ereğli, Bandırma, Cizre, Nazilli, Polatlı, Midyat ve Yüksekova bulunuyor.
Türkiye’nin il sayısı kaç olacak?
Düzenleme yasalaşır ve 25 ilçenin tamamı il yapılırsa Türkiye’de il sayısı 81’den 106’ya çıkacak.
Kanun teklifi Meclis’e sunuldu mu?
Hayır. Kaynaklarda hazırlıkların başladığı belirtiliyor, ancak henüz TBMM’ye sunulmuş resmi bir kanun teklifi bulunmuyor.
İl olmak için hangi şartlar aranıyor?
Öne çıkan şartlar en az 100 bin nüfus, il merkezine en az 30 kilometre uzaklık, ekonomik gelişmişlik ve ulaşım altyapısı olarak sıralanıyor.
Neden iki Ereğli tartışılıyor?
Hem Zonguldak’ın Ereğli ilçesi hem Konya’nın Ereğli ilçesi listede. İkisi de il olursa aynı isim resmi kayıtlarda karışıklık yaratabileceği için bir isim formülü gerekebilir.
100 numaralı plaka kime verilecek?
Bu konuda karar açıklanmadı. Kaynaklarda, aday ilçeler arasında 100 numaralı plakayı almak isteyen olmadığı ve bunun hazırlık sürecinde tartışılan başlıklardan biri olduğu aktarılıyor.