Osman Kavala dosyasında gözler Strazburg’da: Büyük Daire’nin kararı bekleniyor

Son güncelleme: 25 Ağustos 2026, 11.00

Strazburg’daki İnsan Hakları Binası bugün Osman Kavala dosyasının yeni ve kritik aşamasına sahne oluyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi, Kavala’nın ikinci başvurusuna ilişkin nihai kararını 25 Ağustos’ta kamuya açık oturumda açıklayacak. Dosya, yalnızca önceki AİHM kararının uygulanıp uygulanmadığını değil, 2019 sonrasındaki tutukluluk sürecini, ceza yargılamasını ve ağırlaştırılmış müebbet mahkûmiyetini de kapsıyor. Kavala, 25 Ağustos 2026 itibarıyla 3 bin 220 gündür özgürlüğünden yoksun.

Neden bugün gündemde?

Aramaların yeniden yükselmesinin doğrudan nedeni, AİHM Büyük Dairesi’nin “Kavala v. Türkiye (no. 2)” dosyasındaki karar gününün gelmesi. DW Türkçe’nin aktardığı takvime göre karar Strazburg’da saat 10.00’da kamuya açık oturumda duyurulacak. Euronews ise bunun Türkiye saatiyle 11.00 olduğunu ve oturumun AİHM’in resmi kanallarından canlı yayımlanacağını bildiriyor.

Bu dosyayı önceki süreçten ayıran nokta kapsamı. Büyük Daire, 2019’daki kararın ardından yaşananları; devam eden özgürlükten yoksun bırakma halini, yargılama sürecini ve ağırlaştırılmış müebbet cezasını Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde değerlendirecek.

Ne yaşandı?

Kavala 18 Ekim 2017’de gözaltına alındı, 1 Kasım 2017’de tutuklandı. AİHM 10 Aralık 2019’da özgürlük ve güvenlik hakkının ihlal edildiğine hükmetti ve Türkiye’nin Kavala’nın tutukluluğuna son vererek serbest bırakılmasını sağlaması gerektiğini belirtti.

Kavala, 18 Şubat 2020’de Gezi davasında beraat etti ancak cezaevinden çıkmadan başka bir soruşturma kapsamında yeniden gözaltına alındı. Daha sonraki yargılama sürecinde İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Nisan 2022’de Kavala’yı Gezi Parkı eylemleriyle bağlantılı olarak “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırdı. Yargıtay 3. Ceza Dairesi bu cezayı 28 Eylül 2023’te onadı.

Bu sırada Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi de ilk AİHM kararının uygulanmaması nedeniyle dosyayı yeniden mahkemeye taşıdı. Büyük Daire, 11 Temmuz 2022’de Türkiye’nin 2019 tarihli karara uyma yükümlülüğünü yerine getirmediğine hükmetti.

Şu ana kadar doğrulananlar

Kavala’nın avukatları ikinci başvuruyu 18 Ocak 2024 tarihinde yaptı. Başvuruda AİHS’nin 3, 5, 6, 7, 10, 11 ve 18. maddelerinin ihlal edildiği ileri sürülüyor. Bunlar insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı, özgürlük ve güvenlik hakkı, adil yargılanma hakkı, kanunsuz ceza olmaz ilkesi, ifade özgürlüğü, toplantı ve örgütlenme özgürlüğü ile hakların amaç dışı sınırlanmasına ilişkin güvenceleri kapsıyor.

Büyük Daire, tarafları 25 Mart 2026’da Strazburg’da dinledi. BBC Türkçe’ye göre 17 yargıçlı heyete AİHM Başkanı Mattias Guyomar başkanlık etti; Türk yargıç Saadet Yüksel de heyette yer aldı. Türkiye’yi Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Abdullah Aydın liderliğindeki heyet, Kavala’yı ise Prof. Dr. Philip Leach ve Prof. Dr. Başak Çalı liderliğindeki ekip temsil etti.

Davanın yedi yargıçlı bir dairede görülmesi beklenirken ilgili daire 16 Aralık 2025’te yetkisinden Büyük Daire lehine feragat etti. BBC Türkçe’nin dosya özetine göre duruşmadan karar aşamasına yaklaşık beş ayda gelinmesi, AİHM’nin uzun sürebilen Büyük Daire süreçleriyle karşılaştırıldığında hızlı bir takvim oluşturdu.

Neden önemli?

Kararın ağırlığı, yalnızca Kavala’nın bireysel başvurusundan kaynaklanmıyor. AİHM kararları AİHS’nin 46. maddesi uyarınca taraf devletler açısından bağlayıcı; uygulanmalarını Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi takip ediyor. Kavala dosyasında 2019’daki kararın ardından 2022’de ayrıca bir ihlal prosedürü kararı verilmiş olması, bugünkü dosyayı Türkiye ile Avrupa insan hakları sistemi arasındaki yükümlülükler açısından da önemli hale getiriyor.

Türkiye’deki okuyucu açısından temel mesele, Büyük Daire’nin 2019 sonrasındaki ceza yargılamasını hangi sözleşme hükümleri açısından değerlendireceği. Özellikle adil yargılanma hakkı ve “kanunsuz ceza olmaz” ilkesiyle ilgili iddialar, ikinci başvurunun önceki dosyadan daha geniş olmasının başlıca nedeni.

Bundan sonra ne olacak?

Büyük Daire’nin vereceği karar nihai nitelikte olacak. Kararın uygulanmasına ilişkin süreç ise AİHM’den sonra Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin denetimi altında devam edecek. Türkiye hakkında Kavala’nın ilk başvurusundan kaynaklanan denetim süreci de halen sürüyor.

Kararın içeriği açıklanmadan Kavala’nın mevcut mahkûmiyeti açısından hangi somut adımların gündeme geleceği kesinleşmiş değil. Açıklanacak hüküm, hangi sözleşme maddelerinde ihlal bulunup bulunmadığını ve 2019 sonrasındaki tutukluluk ile ceza yargılamasının AİHS bakımından nasıl değerlendirildiğini ortaya koyacak.

Sık sorulan sorular

AİHM Osman Kavala kararını ne zaman açıklayacak?

Karar 25 Ağustos 2026’da Strazburg’da saat 10.00’da, Türkiye saatiyle 11.00’de kamuya açık oturumda açıklanacak.

Osman Kavala kaç gündür cezaevinde?

Diken’in hesabına göre Kavala, 25 Ağustos 2026 itibarıyla 3 bin 220 gündür cezaevinde.

Kavala’nın ikinci AİHM başvurusu neyi kapsıyor?

Başvuru, 2019 tarihli ilk AİHM kararından sonraki tutukluluk sürecini, ceza yargılamasını ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını kapsıyor.

AİHM daha önce Osman Kavala hakkında ne karar verdi?

AİHM 10 Aralık 2019’da hak ihlali tespit ederek Kavala’nın serbest bırakılması gerektiğine hükmetti. Büyük Daire 11 Temmuz 2022’de Türkiye’nin bu karara uyma yükümlülüğünü yerine getirmediğine karar verdi.

Osman Kavala’nın cezası ne?

İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi 25 Nisan 2022’de Kavala’ya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verdi; Yargıtay bu cezayı 28 Eylül 2023’te onadı.