Yargıtay’ın fazla kira kararı kiracılar için ne değiştiriyor?

Kiracının icra ve tahliye baskısı altında fazladan ödediğini belirttiği 9 bin 822 lira, Yargıtay’ın önüne taşınan uyuşmazlığın merkezinde yer aldı. Yüksek Mahkeme, meselenin yalnızca kesinleşmiş bir icra takibi kapsamında değerlendirilemeyeceğine karar verdi. Uyuşmazlığın, kira ilişkisi içinde hukuki sebep olmadan tahsil edildiği ileri sürülen paranın iadesi yönünden incelenmesi gerektiği belirtildi.

Şimdiye kadar bilinenler

Dosyaya göre kiracı, 3 Ağustos 2022’de kiraladığı taşınmazın bedelini her ayın 15’inde ev sahibinin eşinin hesabına yatırdı. Kiracı, buna rağmen tahliye ve elektriğin kesilmesi yönünde tehditlerle karşılaştığını, Ağustos 2024’te ise kira borcu bulunduğu iddiasıyla hakkında icra takibi başlatıldığını öne sürdü.

Ev sahibinin eşi, kendisinin kiraya veren olmadığını belirterek daha önce hesabına gönderilen bedelleri iade etmek istedi. Kiracı bu iadeyi kabul etmediğini ve icra süreci nedeniyle 9 bin 822 lira daha ödemek zorunda kaldığını belirterek paranın geri verilmesini talep etti. Olayın ayrıntıları BirGün’ün karar haberinde aktarıldı.

İlk Derece Mahkemesi, ödemenin 15 Ekim 2024’te, ödeme emri kiracıya tebliğ edilmeden ve kesinleşmiş bir icra takibi bulunmadan yapıldığı gerekçesiyle başvuruyu reddetti. Mahkeme ayrıca kiracının ev sahibine 18 bin lira vekâlet ücreti ödemesine hükmetti.

Adalet Bakanlığı, kararı kanun yararına bozma istemiyle temyiz etti. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, davanın cebri icra tehdidiyle ödenen bir paranın geri alınmasından ibaret olmadığına dikkat çekti. Daire, asıl uyuşmazlığın kira ilişkisi kapsamında hukuki sebep olmadan fazla tahsil edildiği ileri sürülen kira bedellerinin iadesine ilişkin olduğu gerekçesiyle Bakanlığın başvurusunu kabul etti.

Kanun yararına bozma

Kesinleşmiş bir mahkeme kararındaki hukuka aykırılığın giderilmesi amacıyla yapılan incelemedir.

Vekâlet ücreti

Yargılama sonucunda avukatlık hizmeti nedeniyle taraflardan biri aleyhine hükmedilebilen tutardır.

Hukuki sebep olmadan tahsilat

Bir ödemenin geçerli bir borca veya yasal dayanağa bağlı olmadan alınması iddiasını ifade eder.

Tarafların tutumları ve kararın gerekçesi

Kiracı, ödemelerini düzenli yaptığını ve ek parayı icra ile tahliye baskısı nedeniyle verdiğini savundu. İlk derece mahkemesi ise kesinleşmiş bir icra takibi bulunmadığı noktadan hareket ederek talebi reddetti. Yargıtay, bu yaklaşımın uyuşmazlığın temelini yeterince karşılamadığı sonucuna vardı.

Yüksek Mahkemenin gerekçesi, ödemenin yalnızca icra dosyasındaki aşamaya bakılarak değerlendirilmemesi gerektiğini ortaya koyuyor. Kira ilişkisinde gerçekten borç bulunup bulunmadığı, önceki ödemelerin kime ve hangi nedenle yapıldığı ve fazla tahsilat iddiasının dayanağı ayrıca incelenmeli. Kararın ayrıntıları Yargıtay 3. Hukuk Dairesi incelemesini aktaran haberde de yer aldı.

Daire ayrıca kiracı aleyhine hükmedilen 18 bin liralık vekâlet ücretinin, karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne aykırı olduğuna karar verdi. Böylece bozma gerekçesi hem fazla kira talebinin hukuki niteliğini hem de vekâlet ücretini kapsadı.

Sahadaki etkisi

Karar, ödediği kira bedelinin yeniden talep edildiğini veya baskı altında ek ödeme yaptığını savunan kiracılar açısından belge düzeninin önemini artırıyor. Banka dekontları, ödeme açıklamaları, kira sözleşmesi ve yazılı iletişim kayıtları, hangi ödemenin hangi aya ait olduğunun belirlenmesinde doğrudan etkili olabilir.

Ayrı bir Nişantaşı uyuşmazlığında Bölge Adliye Mahkemesi, kiracının icra dosyasındaki belgeleri UYAP Vatandaş Portal üzerinden 28 Eylül 2024’te görüntülemesini takipten haberdar olma tarihi olarak kabul etti. Usulsüz tebligat şikâyetinin öğrenme tarihinden itibaren 7 gün içinde yapılması gerektiği için sürenin kaçırıldığına hükmedildi.

Bir icra takibinde ödeme emri kişinin eline ulaşmamış olabilir. Ancak kişi dosyayı UYAP Vatandaş Portal üzerinden görüntülediyse, mahkeme bu tarihi takipten haberdar olma tarihi olarak kabul edebilir.

Bu iki karar farklı uyuşmazlıklara ilişkin olsa da ortak bir sonuç ortaya koyuyor: Kiracıların yalnızca ödeme yaptığını söylemesi veya fiziki tebligat beklemesi yeterli olmayabilir. Ödeme belgelerinin saklanması, adres kayıtlarının güncel tutulması ve UYAP dosyalarının gecikmeden incelenmesi gerekiyor.

Sırada ne var?

Yargıtay’ın kanun yararına bozma kararı, ilk derece mahkemesinin uyuşmazlığı yanlış hukuki çerçevede değerlendirdiğini gösteriyor. Kaynaklarda kiracıya 9 bin 822 liranın doğrudan ödendiğine ilişkin kesinleşmiş yeni bir karar bilgisi bulunmuyor. Kararın temel sonucu, fazla tahsilat iddiasının kira ilişkisi ve hukuki dayanak yönünden ele alınması gerektiğinin belirlenmesi.

Benzer uyuşmazlıklarda mahkemeler; kira sözleşmesini, banka hareketlerini, ödeme tarihlerini, paranın gönderildiği hesabı ve tarafların yazışmalarını dosya özelinde inceleyecek. Bu nedenle karar, her fazla ödeme iddiasında kendiliğinden iade yapılacağı anlamına gelmiyor.

Kısa bilgiler

• Kiracı, icra süreci nedeniyle 9 bin 822 lira fazla ödediğini ileri sürdü.
• İlk Derece Mahkemesi iade talebini reddetti ve 18 bin lira vekâlet ücretine hükmetti.
• Adalet Bakanlığı kararı kanun yararına bozma istemiyle Yargıtay’a taşıdı.
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığın fazla tahsil edilen kira bedellerinin iadesi kapsamında incelenmesi gerektiğine karar verdi.
• Vekâlet ücretinin yürürlükteki tarifeye aykırı olduğu belirtildi.
• UYAP üzerinden dosyanın görüntülenmesi, başka bir kira uyuşmazlığında yasal sürenin başlangıcı sayıldı.