Yeşil pasaportta altı meslek için kapı açılacak mı?

6 meslek grubu, vize engellerinin iş, eğitim ve ihracat üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla yeşil pasaport düzenlemesi bekliyor. Özel okul öğretmenlerinden uluslararası taşımacılık yapan tır şoförlerine kadar uzanan teklifler TBMM komisyonlarına sunuldu. Ancak bunların hiçbiri henüz yasalaşmadı ve kapsamın genişletilmesine yönelik diplomatik çekinceler sürecin yavaş ilerlemesine neden oluyor.

Öne çıkan noktalar

• Teklifler özel okul öğretmenleri, diş hekimleri, veteriner hekimler, mimarlar, mühendisler ve uluslararası tır şoförlerini kapsıyor.
• Diş hekimleri, veteriner hekimler, mimarlar ve mühendisler için 15 yıllık mesleki kıdem şartı öneriliyor.
• Uluslararası taşımacılık yapan tır şoförlerinde önerilen kıdem süresi 10 yıl.
• Özel okul öğretmenlerine ilişkin teklif Mayıs 2026'da, sağlık ve mimarlık alanındaki teklif ise Şubat 2026'da sunuldu.
• Düzenlemeler komisyon aşamasında bulunuyor; bugün itibarıyla bu meslek gruplarına tanınmış yeni bir hak yok.

Süreç nasıl gelişti?

2026'nın ilk aylarında artan vize retleri ve uzun başvuru süreleri, uluslararası bağlantısı bulunan mesleklerin taleplerini Meclis'e taşıdı. Gerekçeler sektörlere göre değişse de ortak sorun aynı: Çalışanlar kongrelere, eğitim programlarına, projelere ve ticari faaliyetlere zamanında katılamadıklarını belirtiyor.

Şubat ayında sunulan düzenleme önerilerinden biri, meslek odalarına kayıtlı ve en az 15 yıllık deneyimi bulunan diş hekimleri, veteriner hekimler ve mimarları kapsıyor. Bu gruplar için bilimsel toplantılara, mesleki eğitimlere ve uluslararası çalışmalara erişimin kolaylaştırılması amaçlanıyor. Aynı dönemde TMMOB'ye bağlı mühendisler için de 15 yıllık kıdem şartına dayanan ayrı bir teklif gündeme geldi.

Mayıs 2026'da özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler de talepler arasına girdi. Teklifte, özel okul öğretmenlerinin uluslararası eğitim programları, akademik etkinlikler ve seminerlerde yaşadığı vize sorunlarına dikkat çekildi. Kamu okullarında çalışan meslektaşlarıyla benzer haklardan yararlanmaları istendi.

Lojistik sektörüne ilişkin öneri ise uluslararası taşımacılıkta en az 10 yıl çalışan tır şoförlerini kapsıyor. Sınır kapılarında ve vize süreçlerinde yaşanan gecikmelerin ihraç ürünlerinin teslimatını aksattığı belirtilerek, yeşil pasaportun zaman ve iş kaybını azaltabileceği savunuluyor. Tekliflerin durumu ve koşulları, Meclis'e taşınan vize taleplerinde ayrıntılarıyla aktarılıyor.

Neden önemli?

Tartışma yalnızca daha kolay seyahat etme isteğinden ibaret değil. Eğitimciler ve sağlık çalışanları bilimsel etkinliklere katılımı, mimar ve mühendisler uluslararası projeleri, tır şoförleri ise ihracat taşımacılığının sürekliliğini gerekçe gösteriyor. Bu nedenle vize işlemlerindeki gecikme, bireysel bir seyahat sorununun ötesinde mesleki gelişim, ticaret ve teslimat süreleriyle bağlantılı görülüyor.

Diğer tarafta, yeşil pasaport sahibi sayısının hızlı biçimde artmasının Avrupa ülkeleriyle yeni sorunlara yol açabileceği yönünde bir çekince bulunuyor. Haberlerde iktidar kanadının bu nedenle kapsam genişlemesine temkinli yaklaştığı belirtiliyor. Karar verilirken mesleklerin yaşadığı kayıplarla mevcut pasaport sahiplerinin vizesiz seyahat imkânının korunması arasında bir denge aranıyor.

Yeşil pasaport

Hususi damgalı pasaportun kamuoyunda kullanılan adıdır.

Kanun teklifi

Milletvekilleri tarafından TBMM'ye sunulan ve yasalaşması için komisyon ile Genel Kurul süreçlerinden geçmesi gereken düzenleme önerisidir.

Komisyon aşaması

Teklifin Genel Kurul öncesinde ilgili Meclis komisyonunda incelendiği süreçtir.

Bundan sonra ne olacak?

Tekliflerin yürürlüğe girebilmesi için komisyon görüşmelerinin tamamlanması, kabul edilen metinlerin TBMM Genel Kurulu gündemine gelmesi ve yasama sürecinden geçmesi gerekiyor. Kaynaklarda kesinleşmiş bir oylama tarihi veya yürürlüğe giriş takvimi bulunmuyor.

Bu nedenle söz konusu mesleklerde çalışanların bugün doğrudan yeşil pasaport başvurusu yapabileceği anlamına gelen bir karar alınmış değil. Başvuru koşulları ancak tekliflerden biri yasalaşır ve uygulama ayrıntıları resmen belirlenirse kesinlik kazanacak.

Merak edilenler

Hangi mesleklere yeşil pasaport verilmesi isteniyor?

Özel okul öğretmenleri, diş hekimleri, veteriner hekimler, mimarlar, TMMOB'ye bağlı mühendisler ve uluslararası taşımacılık yapan tır şoförleri tekliflerde yer alıyor.

Teklifler yasalaştı mı?

Hayır. Düzenleme önerileri TBMM komisyonlarında bulunuyor ve henüz yürürlüğe girmiş yeni bir hak yok.

Mühendislerde kaç yıl kıdem şartı öneriliyor?

TMMOB'ye bağlı mühendisler için en az 15 yıllık mesleki kıdem şartı öngörülüyor.

Diş hekimleri ve veteriner hekimler için şartlar neler?

Kaynaklarda meslek odasına kayıtlı olma ve meslekte en az 15 yılı tamamlama şartları belirtiliyor.

Tır şoförleri için kaç yıllık çalışma süresi isteniyor?

Uluslararası taşımacılıkta en az 10 yıl çalışmış olma şartı teklif ediliyor.

Özel okul öğretmenleri hemen başvuru yapabilir mi?

Hayır. Teklif henüz yasalaşmadığı için özel okul öğretmenlerine tanınmış yeni bir başvuru hakkı bulunmuyor.