AB heyeti Ankara’da: Gündem üyelik, vize ve NATO

3 üst düzey Avrupa Komisyonu üyesi, 30 Haziran’da Ankara’da aynı masaya oturacak. Kaja Kallas, Marta Kos ve Magnus Brunner’in eşzamanlı ziyareti, Türkiye-AB hattında uzun süredir tıkanan başlıkların güvenlik, göç ve ticaret baskısıyla yeniden konuşulduğu bir döneme denk geliyor. Zamanlama da sıradan değil: Temaslar, 7-8 Temmuz’daki NATO Ankara Zirvesi öncesinde ve AB Dönem Başkanlığı takviminin değiştiği günlerin eşiğinde yapılacak.

Özetin özü

• Kaja Kallas, Marta Kos ve Magnus Brunner’in 30 Haziran’da Ankara’da temaslarda bulunması bekleniyor.
• Üç komiserin Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüşmesi, Kos’un ayrıca Mehmet Şimşek, Abdulkadir Uraloğlu ve Ömer Bolat ile bir araya gelmesi öngörülüyor.
• Masada üyelik süreci, Gümrük Birliği, vize serbestisi, göç, bağlantısallık, Rusya-Ukrayna savaşı, Gazze, Suriye ve İran başlıkları var.
• AB tarafı ziyareti, Türkiye’nin aday ülke ve NATO müttefiki olması bağlamında ilişkileri gözden geçirmek için bir fırsat olarak sunuyor.
• Türkiye-AB ticaret hacmi 2025’te yaklaşık 233 milyar dolar olarak kaydedildi.

Konuyu açalım

Ankara’nın ağırlayacağı heyet, tek başına bir protokol ziyareti görünümünde değil. Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı ve AB Dış İlişkiler ile Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Genişlemeden Sorumlu AB Komiseri Marta Kos ve İçişleri ile Göçten Sorumlu AB Komiseri Magnus Brunner aynı takvimde Türkiye’ye geliyor. AB Dış İlişkiler Servisi açıklamasına göre ziyaret, AB-Türkiye ilişkilerini gözden geçirmek ve ortak zorluklara yeni işbirliği yolları aramak için yapılacak.

Bu üçlü formatın öne çıkmasının nedeni, gündemin tek bir dosyaya sıkışmaması. Kallas güvenlik ve dış politika hattını, Kos genişleme ve ekonomik entegrasyon başlıklarını, Brunner ise göç ve iç güvenlik dosyalarını temsil ediyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın görüşmelerde Türkiye’nin AB’ye tam üyelik hedefini stratejik öncelik olarak kayda geçirmesi; Gümrük Birliği’nin güncellenmesi, vize serbestisi ve Türkiye’nin aday ülkelerle eşit süreçlere dahil edilmesi beklentilerini dile getirmesi bekleniyor.

Görüşmelerin arka planında 2018’den bu yana fiilen duran üyelik müzakereleri var. BBC Türkçe’ye konuşan bir AB yetkilisi, temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü alanlarında ilerleme olmadığını, olumsuz eğilimlerin sürdüğünü söyledi. Buna rağmen Brüksel, müzakere süreci durduğu için tüm ilişkinin bloke olmasını istemiyor; göç, ticaret, savunma, bağlantısallık ve bölgesel krizlerde işbirliğini ayrı kanallardan yürütme eğiliminde.

Vize konusu Türkiye’de milyonlarca kişiyi doğrudan ilgilendiren başlıkların başında geliyor. AB tarafı vize muafiyeti için son altı kriterin Türkiye tarafından tamamlanmadığını savunuyor; buna karşılık vizeye erişimi kolaylaştıracak adımlar ve aracı kurumların işleyişi üzerinde temasların sürdüğü aktarılıyor. Gümrük Birliği tarafında siyasi müzakere henüz başlamasa da teknik çalışmaların devam ettiği, ticaret engellerinin 2021’de 26 iken 14e düştüğü belirtiliyor.

Neden önemli

Ziyaretin ağırlığı, Türkiye’nin hem aday ülke hem de NATO müttefiki olmasından geliyor. Kallas, Ankara ziyareti öncesi yaptığı açıklamada Türkiye’nin savunma kapasitesine özellikle vurgu yaptı.

Türkiye, İttifak'ın ikinci büyük ordusuna sahip ve çok güçlü bir savunma sanayisi bulunuyor. NATO içinde son derece önemli bir konuma sahip

Bu cümle, Brüksel’in Ankara’ya bakışındaki ikili gerilimi özetliyor: üyelik sürecinde hukuk ve temel haklar başlıkları sorunlu görülüyor, fakat savunma, göç, Karadeniz, Kafkasya ve Orta Doğu gibi dosyalarda Türkiye ile konuşmadan ilerlemek zorlaşıyor. Rusya-Ukrayna savaşı, Gazze ve Filistin’deki durum, Suriye ve İran’daki gelişmeler de bu nedenle aynı görüşme paketinin içine giriyor.

Türkiye’deki okur için bu başlıkların pratik karşılığı var. Schengen başvurularında bekleme süreleri, TIR sürücülerinin vize sorunu, ihracatçıların Gümrük Birliği beklentisi ve Avrupa pazarına erişim doğrudan gündelik ekonomiye dokunuyor. Hürriyet’in aktardığı verilere göre Türkiye, AB’nin beşinci büyük ticaret ortağı; iki taraf arasındaki ticaret hacmi 2025’te yaklaşık 233 milyar dolar oldu.

Bağlantısallık başlığı da yalnızca diplomatik bir kavram değil. Çin-Avrupa ticaretinde Türkiye merkezli Orta Koridor seçeneğinin güçlenmesi, Ankara’nın Avrupa ile Asya arasındaki lojistik rolünü büyütüyor. Dünya Gazetesi’nin haberinde aktarılan bilgilere göre bu hat üzerinden sevkiyat süresi 15 ila 18 güne inebilir; deniz taşımacılığı rotalarında ise süre 45 ila 60 gün arasında değişiyor.

Sırada ne var

30 Haziran’daki temaslarda Fidan’ın Kallas, Kos ve Brunner ile görüşmesi; Kos’un ayrıca Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile ayrı görüşmeler yapması bekleniyor. Gündemde AB üyelik süreci, vize serbestisi, Gümrük Birliği, göç, güvenlik ve bölgesel krizler birlikte ele alınacak.

Bir sonraki büyük durak 7-8 Temmuz’daki NATO Ankara Zirvesi. Kaynaklarda, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in de zirve vesilesiyle Türkiye’yi ziyaret etmesinin beklendiği aktarılıyor. Bu gerçekleşirse, Ankara-Brüksel hattındaki temaslar yalnızca komiserler düzeyiyle sınırlı kalmayacak.

Merak edilenler

Avrupa Komisyonu heyeti Türkiye’ye ne zaman geliyor?

Kaja Kallas, Marta Kos ve Magnus Brunner’in 30 Haziran’da Ankara’da temaslarda bulunması bekleniyor. Bazı kaynaklarda ziyaret takvimi 29-30 Haziran olarak veriliyor.

AB heyeti Ankara’da kimlerle görüşecek?

Üç komiserin Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüşmesi öngörülüyor. Marta Kos’un ayrıca Mehmet Şimşek, Abdulkadir Uraloğlu ve Ömer Bolat ile bir araya gelmesi bekleniyor.

Türkiye-AB görüşmelerinde hangi başlıklar var?

Üyelik süreci, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi, vize serbestisi, göç, bağlantısallık, savunma işbirliği ve bölgesel krizler ana gündem başlıkları arasında. Rusya-Ukrayna savaşı, Gazze ve Filistin, Suriye, İran ve Güney Kafkasya da görüşmelerde ele alınacak dosyalar arasında sayılıyor.

Vize serbestisi konusunda yeni karar açıklandı mı?

Kaynaklarda yeni bir vize serbestisi kararı yer almıyor. AB tarafı, Türkiye’nin son altı kriteri tamamlamaması nedeniyle ilerleme sağlanamadığını savunuyor; buna karşılık vizeye erişimi kolaylaştıracak adımlar üzerinde çalışıldığı belirtiliyor.

Bu ziyaret NATO Ankara Zirvesi ile bağlantılı mı?

Ziyaret, 7-8 Temmuz’da yapılacak NATO Ankara Zirvesi öncesinde gerçekleşiyor. Kallas, zirvede savunma sanayisi üretimi, caydırıcılık ve Ukrayna’ya destek başlıklarının öne çıkacağını söyledi.