Hamaney’in cenazesi Tahran’da diplomasi sahnesine dönüştü

İran’ın eski dini lideri Ali Hamaney için 3 Temmuz 2026 Cuma günü Tahran’daki İmam Humeyni Musalla Camisi’nde geniş katılımlı devlet töreni düzenlendi. Yaklaşık 100 ülkeden heyetin buluştuğu, Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın temsil ettiği merasim; yoğun güvenlik önlemleri, İranlı yöneticilerin tabut başındaki duygusal anları ve aynı gün yapılan diplomatik temaslarla bir haftalık cenaze programının en dikkat çekici durağına dönüştü.

Olayın tüm ayrıntıları

Tören, Kur’an-ı Kerim tilaveti ve saygı duruşuyla başladı. Hamaney’in tabutu katafalka konulurken tören alanı siyah yas bayrakları ve İran bayraklarıyla donatıldı. Tabutun üzerine Şii din adamlarının kullandığı siyah sarık ile İran’daki devrimci idealleri simgeleyen kareli örtü bırakıldı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın tabut önünde dua ederken gözyaşlarını tutamadığı görüntüler törenin en çok paylaşılan anları arasında yer aldı.

Uluslararası katılımın genişliği, töreni aynı zamanda diplomatik temaslar için önemli bir buluşmaya çevirdi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Gürcistan Cumhurbaşkanı Miheil Kavelaşvili törene katılan isimler arasındaydı. Rusya’dan Dmitri Medvedev, Çin’den He Wei ve Afganistan yönetiminden Emir Han Muttaki de Tahran’daki merasimde yer aldı.

Suudi Arabistan’dan Dışişleri Bakan Yardımcısı Velid bin Harîcî başkanlığındaki altı kişilik heyetin alana girişi sırasında Âl-i İmrân Suresi’nin 13. ayetinin okunması, sosyal medyada heyete özel ayet seçildiği yönünde yorumlara yol açtı. Afgan heyet girerken Fetih Suresi’nin 1 ila 3. ayetleri, Pakistan heyeti için ise İsra Suresi’nin 80. ayeti okundu.

Türkiye heyetinde Cevdet Yılmaz’ın yanı sıra Kayhan Türkmenoğlu, Hasan Turan, Dışişleri Bakan Yardımcısı Musa Kulaklıkaya ve Türkiye’nin Tahran Büyükelçisi Hicabi Kırlangıç bulundu. Yılmaz, cenaze önünde dua ettikten sonra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Saadabad Sarayı’nda görüştü. Görüşmede bölgesel barış, diyalog, normalleşme ve ekonomi, ticaret, enerji ile ulaştırma alanlarındaki iş birliği başlıkları öne çıktı.

Cenaze programının savaş koşulları nedeniyle ertelendiği ve şimdi İran ile Irak’ın farklı kentlerini kapsayan yedi günlük takvime yayıldığı bildirildi. Tahran’daki programın ardından naaşın Kum’a, daha sonra Necef ve Kerbela’daki halk yürüyüşlerine taşınması, son olarak da 9 Temmuz’da Meşhed’deki İmam Rıza Türbesi’nde toprağa verilmesi planlanıyor.

Öne çıkan isimler

Cevdet Yılmaz, Türkiye’yi devlet töreninde temsil eden en üst düzey isimdi ve ziyareti sırasında Mesud Pezeşkiyan ile görüştü. Abbas Erakçi İran’ın dışişleri bakanı, Muhammed Bakır Kalibaf ise meclis başkanı olarak törenin merkezindeki İranlı yöneticiler arasında yer aldı.

Emir Hatemi, İran Ordu Komutanı sıfatıyla tören sırasında ABD ve İsrail’e yönelik sert mesaj verdi. Hamaney’in yerine geçmesi beklenen oğlu Mücteba Hamaney için ise güvenlik gerekçesiyle törene katılamayacağı açıklandı. Bu yokluk, olağanüstü güvenlik tedbirlerinin yalnızca kalabalık yönetimiyle sınırlı olmadığını da gösterdi.

Rakamlarla tören

Taziyeye yaklaşık 100 ülkeden hükümet ve meclis başkanları, dışişleri bakanları ve özel temsilciler katıldı. Suudi Arabistan’dan Dışişleri Bakan Yardımcısı Velid bin Harîcî başkanlığında altı kişilik heyet geldi. Cenaze programı yedi güne yayıldı ve defin için 9 Temmuz tarihi açıklandı.

Bu rakamlar, törenin İran içindeki yas boyutunun ötesine geçtiğini gösteriyor. Tahran, aynı anda hem çok sayıda yabancı heyeti ağırladı hem de ülke içindeki törenlerin Kum, Necef, Kerbela ve Meşhed’e uzanacağı çok kentli bir program kurdu.

Bu tören ne anlama geliyor?

Hamaney’in cenazesi, ağır yaptırımlar, ekonomik sıkıntılar, iç siyasi gerilimler ve savaşın ardından toplumsal kırılmaların derinleştiği bir dönemde düzenleniyor. İran yönetimi törenleri ulusal birlik ve direniş mesajı için kullanırken, okulların, camilerin, spor salonlarının ve ulaşım ağlarının programa göre düzenlenmesi beklenen kitlesel katılımın ölçeğini ortaya koyuyor.

Türkiye açısından dikkat çeken bölüm, cenaze diplomasisinin Ankara-Tahran temasına dönüşmesi oldu. Yılmaz’ın Pezeşkiyan ile görüşmesinde bölgesel istikrar ve diyalog kanallarını öne çıkarması, Türkiye’nin komşu İran’la hem siyasi hem ekonomik bağları sürdürme mesajını güçlendirdi.

Türkiye olarak, bölgemizde barış ve istikrarın kalıcı hale gelmesi, diyalog kanallarının güçlendirilmesi ve normalleşme sürecinin desteklenmesi yönündeki çalışmalara katkı sunmayı sürdüreceğiz.

Öte yandan İran askeri komutasının açıklamaları, yas programının yüksek gerilimden bağımsız olmadığını ortaya koydu. Emir Hatemi’nin intikam mesajı ve silahlı kuvvetlerin olası yeni askeri hareketliliğe sert karşılık verileceğini duyurması, cenaze sürecinin güvenlik boyutunu daha da büyüttü.

Sırada ne var?

Cenaze hafta sonu Tahran’daki Büyük Musalla Camisi’nde halkın ziyaretine açılacak. Ardından naaşın Kum’a taşınması, gelecek hafta Necef ve Kerbela’da halk yürüyüşleri düzenlenmesi ve son törenin Meşhed’de yapılması bekleniyor.

Açıklanan takvime göre Hamaney 9 Temmuz’da Meşhed’deki İmam Rıza Türbesi’nde toprağa verilecek. Güvenlik önlemlerinin cenaze programı boyunca sürmesi bekleniyor.

Sık sorulan sorular

Hamaney’in cenaze töreni nerede yapıldı?

İlk büyük devlet töreni Tahran’daki İmam Humeyni Musalla Camisi’nde düzenlendi.

Törene kaç ülkeden temsilci katıldı?

Kaynaklara göre taziyeye yaklaşık 100 ülkeden üst düzey hükümet, meclis ve diplomasi temsilcileri katıldı.

Türkiye’yi cenazede kim temsil etti?

Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki heyet temsil etti.

Hamaney ne zaman defnedilecek?

Açıklanan programa göre defin 9 Temmuz’da Meşhed’deki İmam Rıza Türbesi’nde yapılacak.

Cenaze programı hangi şehirleri kapsıyor?

Program Tahran ve Kum’un yanı sıra Irak’taki Necef ve Kerbela’yı kapsıyor; son durak Meşhed olacak.

Törenlerde neden yoğun güvenlik önlemi alındı?

Kaynaklar, İsrail’in suikast tehditleri ve yeni askeri hareketlilik riskleri nedeniyle olağanüstü güvenlik tedbirleri uygulandığını aktarıyor.