Deniz ve hava ulaşımında yeni gümrük dönemi: Muafiyet kuralları BİLGE sisteminde devreye alındı

Ticaret Bakanlığı, 2026/12 sayılı Genelge ile deniz ve hava ulaştırmacılığında kullanılan işletme ve donatım malzemelerinin gümrük muafiyeti kodlarını yenileyerek BİLGE sisteminde uygulamaya aldı.

Yayınlandı

Öne çıkanlar

  • Ticaret Bakanlığı 2026/12 sayılı Genelge ile deniz ve hava ulaşımındaki gümrük muafiyeti kurallarını yeniden düzenledi.
  • Denizcilikteki işletme ve donatım malzemeleri havacılıkta olduğu gibi GTİP bazında sınıflandırılarak standartlaştırıldı.
  • Muafiyet kodları sektör, eşya ve yetkilendirilmiş yararlanıcı kriterlerine göre güncellenerek BİLGE sisteminde devreye alındı.
  • Firmaların vergi numaralarını sistemle doğru eşleştirmesi, yeni kodları kullanması ve izin sürelerine uyması zorunlu tutuldu.
Bu sayfada

Ticaret Bakanlığı, deniz ve hava ulaştırmacılığı sektörlerinde kullanılan işletme ve donatım malzemelerine yönelik gümrük muafiyeti kurallarını kökten güncelleyerek teknik altyapıyı BİLGE sisteminde aktif hale getirdi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile ortaklaşa yürütülen çalışmalar neticesinde hazırlanan 2026/12 sayılı Genelge, sektörel muafiyet kodlarını ve eşya tanımlarını yeniden şekillendirdi. Yapılan bu kapsamlı değişiklikle denizcilikteki donatım malzemeleri de tıpkı havacılık sektöründe olduğu gibi doğrudan tarife pozisyonu bazında sınıflandırılarak gümrük süreçlerindeki karmaşanın önüne geçildi.

Deniz ve hava ulaşımında gümrük muafiyeti düzenlemesi
Ticaret Bakanlığı deniz ve hava ulaştırmasında gümrük muafiyeti uygulamalarını güncelledi — Uzmanpara

Yeni düzenleme neleri değiştiriyor?

4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde yayımlanan yeni genelge, havacılık ve denizcilik operasyonlarında kullanılan işletme ile donatım malzemelerinin gümrükten geçiş süreçlerini standart bir zemine oturtuyor. Düzenlemenin en dikkat çekici adımı, gümrük işlemlerinde kullanılacak muafiyet kodlarının sektör, eşya niteliği ve yetkilendirilmiş yararlanıcı kriterlerine göre baştan aşağı yenilenmesi oldu.

Daha önce havacılık sektöründe uygulanan Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) bazlı tanımlama modeli, artık denizcilik sektöründe kullanılan donatım ve işletme malzemeleri için de zorunlu standart haline getirildi. Ticaret Bakanlığı, bu eşya tanımlamalarının sistem üzerinde hatasız işleyebilmesi için kendi dijital gümrük altyapısı olan BİLGE sisteminde gerekli tüm teknik entegrasyonları tamamlayarak uygulamayı resmen başlattı.

GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu)
Dış ticarete konu olan eşyaların uluslararası standartlara göre sınıflandırılmasını ve gümrük vergisi ile muafiyet kurallarının belirlenmesini sağlayan on iki haneli kodlama sistemidir.
BİLGE Sistemi
Ticaret Bakanlığı tarafından gümrük işlemlerinin elektronik ortamda beyan edilmesi, kontrolü ve takibi amacıyla kullanılan Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri yazılımıdır.

Düzenleme kimleri kapsıyor?

Yeni kurallar, doğrudan Türkiye'de faaliyet gösteren deniz ve hava taşımacılığı işletmelerini, bu sektörlere donatım ve işletme malzemesi tedarik eden ithalatçı firmaları ve gümrükleme süreçlerini yöneten gümrük müşavirlerini doğrudan ilgilendiriyor. Yetkili kurumlar nezdinde muafiyet başvurusu yapan ve yetkilendirilmiş yararlanıcı statüsünde işlem gerçekleştiren tüm ticari aktörler yeni kod yapısına tabi olacak.

Denizcilik ve havacılık sektörlerinde yeni gümrük kuralları
Denizcilikte donatım malzemeleri GTİP bazında sınıflandırıldı — Sözcü Gazetesi

Bu değişiklik, özellikle uluslararası lojistik, gemi tedariki ve havacılık bakım-onarım operasyonları yürüten Türk şirketlerinin gümrük kapılarındaki bekleme sürelerini azaltmayı ve beyan hatalarından kaynaklanan idari yaptırımları önlemeyi amaçlıyor.

Düzenleme neden hayata geçirildi?

Ticaret Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, bu adımı atarken sahada faaliyet gösteren sektör temsilcilerinin uzun süredir dile getirdiği ihtiyaç ve talepleri dikkate aldı. Farklı eşya tanımlamaları ve muafiyet kodlarındaki belirsizlikler, operasyonel süreçlerde zaman kaybına ve yorum farklarına yol açabiliyordu.

Bakanlık, yayımladığı resmi bilgilendirmede yeni sistemin temel amacını eşya tanımlamalarında tam standartlaşma sağlamak, gümrük işlemlerini hızlandırmak ve süreçleri daha şeffaf, öngörülebilir bir yapıya kavuşturmak olarak açıkladı. Kurumlar arası işbirliğiyle hazırlanan bu çerçeve, dış ticaret ve taşımacılık ekosisteminde idari etkinliği artırmayı hedefliyor.

Yürürlük tarihi ve firmaların uyması gereken kurallar

Teknik altyapısı BİLGE sisteminde tamamlanan düzenleme resmen uygulamaya alınmış durumda. Ticaret Bakanlığı, firmaların ve gümrük müşavirlerinin geçiş sürecini aksaksız yönetebilmesi için kapsamlı bir uygulama broşürü de yayımladı. Sektör paydaşlarının Ticaret Bakanlığı gümrük muafiyeti düzenlemesi kapsamında dikkat etmesi gereken zorunlu adımlar şunlardır:

  • Vergi numarası eşleştirmesi: Yetkili kurumlara yapılan başvuruların ardından firmaların vergi numaralarının sistemle eksiksiz ve doğru şekilde ilişkilendirilmesi gerekiyor.
  • Doğru muafiyet kodu seçimi: Gümrük beyannameleri düzenlenirken güncellenen sektör ve eşya kriterlerine uygun muafiyet kodlarının seçilmesi şart koşuluyor.
  • İzin sürelerine uyum: Mevzuat kapsamında tanınan izin sürelerinin aşılmaması ve takibinin düzenli yapılması gerekiyor.
  • Devir ve kullanım kısıtlamaları: Muafiyet kapsamında ithal edilen eşyaların devri, satışı, kiralanması ve kullanım amacına ilişkin yasal hükümlere harfiyen uyulması zorunlu tutuluyor.

Sektörel beklentiler ve uygulama süreci

Düzenlemenin doğrudan sektör temsilcilerinin talepleri doğrultusunda şekillenmiş olması, iş dünyasında süreçlerin sadeleşmesi adına olumlu karşılanan bir adım niteliği taşıyor. Mevcut resmi açıklamalarda düzenlemeye yönelik herhangi bir yargı itirazı veya karşıt görüş yer almazken, Ticaret Bakanlığı 2026/12 sayılı Genelge detayları doğrultusunda gümrük işlemlerinde öngörülebilirliği artıran yeni adımların süreceğini vurguladı.

Uygulama aşamasında olası beyan hatalarının veya mevzuata aykırı kullanım durumlarının önüne geçmek için bakanlık tarafından yayımlanan rehber broşürün gümrük müşavirleri ve lojistik firmaları tarafından aktif olarak takip edilmesi gerekiyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Deniz ve hava ulaşımında yeni gümrük muafiyeti düzenlemesi ne zaman yürürlüğe girdi?

Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan 2026/12 sayılı Genelge kapsamındaki teknik düzenlemeler BİLGE sisteminde tamamlanarak resmen uygulamaya alındı.

Denizcilik sektöründeki gümrük işlemlerinde en büyük değişiklik nedir?

Denizcilik sektöründe kullanılan işletme ve donatım malzemeleri, daha önce havacılık sektöründe olduğu gibi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) bazında tanımlanarak standartlaştırıldı.

Muafiyetten yararlanacak firmaların sistemde ilk olarak ne yapması gerekiyor?

Yetkili kurumlara yapılan başvuruların ardından firmaların vergi numaralarını sistemle doğru şekilde ilişkilendirmeleri ve gümrük beyannamelerinde yeni muafiyet kodlarını seçmeleri gerekiyor.

Muafiyetle ithal edilen donatım malzemeleri satılabilir veya kiralanabilir mi?

Muafiyet kapsamında ithal edilen eşyaların devri, satışı, kiralanması ve kullanım amacı sınırlandırılmıştır; firmaların bu işlemlerde ilgili gümrük mevzuatı hükümlerine uygun hareket etmesi zorunludur.